ReadyPlanet.com
dot dot
dot
รายการ
dot
bulletปรึกษากฎหมาย
bulletสนับสนุนเวปไซด์
dot
ประมวลกฏหมาย
dot
bulletบรรพ 1 ความเบื้องต้น
bulletบรรพ 2 สัญญา-หนี้-ละเมิด
bulletบรรพ 3 เอกเทศสัญญา
bulletบรรพ 4 ที่ดินและทรัพย์สิน
bulletบรรพ 5 ครอบครัว
bulletบรรพ 6 มรดก
bulletกฎหมายอาญา
bulletกฏหมายสัญชาติ
bulletกฏหมายแรงงาน
bulletกฏหมายล้มละลาย
dot
Linkกฏหมาย
dot
bulletศาลยุติธรรม
bulletเนติบัณฑิต
bulletสภาทนายความ
bulletกรมบังคับคดี
bulletศาลปกครอง
dot
Linkทั่วไป
dot
bulletทีวี/ภาพยนต์
bulletคุ้มครองผู้บริโภค
bulletกรุงเทพมหานคร
bulletแผนที่กรุงเทพ
bulletค้นคนจากโทรศัพท์
bulletหนังสือพิมพ์
bulletGoogle




ครอบครองปรปักษ์
การครอบครองปรปักษ์

 การครอบครองปรปักษ์

 

การครอบครองปรปักษ์  หมายถึง  การที่บุคคลได้กรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินของผู้อื่นโดยการครอบครองตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์  มาตรา  ๑๓๘๒  ซึ่งได้บัญญัติว่า

“บุคคลใดครอบครองทรัพย์สินของผู้อื่นไว้โดยสงบและโดยเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของถ้าเป็นอสังหาริมทรัพย์ได้ครอบครองติดต่อกันเป็นเวลาสิบปี  ถ้าเป็นสังหาริมทรัพย์ได้ครอบครองติดต่อกันเป็นเวลาห้าปีไซร้  ท่านว่า  บุคคลนั้นได้กรรมสิทธิ์”


ารจดทะเบียนได้มาโดยการครอบครองตามมาตรา  ๑๓๘๒     การได้กรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์โดยการครอบครองปรปักษ์ตามมาตรา  ๑๓๘๒  แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์นี้ถือว่าเป็นการได้กรรมสิทธิ์โดยผลของกฎหมาย   ซึ่งตามมาตรา  ๑๒๙๙  วรรคสอง  บัญญัติว่า  ถ้ายังมิได้จดทะเบียนจะมีการเปลี่ยนแปลงทางทะเบียนมิได้และจะยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้บุคคลภายนอกผู้ได้สิทธิมาโดยเสียค่าตอบแทนและโดยสุจริต  และได้จดทะเบียนสิทธิโดยสุจริตแล้วไม่ได้  เมื่อผู้ใดได้ครอบครองอสังหาริมทรัพย์ของผู้อื่นเข้าตามหลักเกณฑ์ตามมาตรา  ๑๓๘๒  และได้กรรมสิทธิ์แล้ว  จึงจำเป็นต้องจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่  ตามนัยมาตรา  ๑๒๙๙  วรรคสองนี้  แต่โดยที่ประมวลกฎหมายที่ดินมาตรา  ๗๘  และกฎกระทรวง ฉบับที่ ๗ (.. ๒๔๙๗ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน  พ.. ๒๔๙๗ ได้กำหนดหลักเกณฑ์การขอจดทะเบียนในกรณีนี้ไว้ว่า  ผู้ได้มาซึ่งกรรมสิทธิ์จะต้องยื่นคำขอพร้อมด้วยคำพิพากษาหรือคำสั่งอันถึงที่สุดแสดงว่า  ตนมีกรรมสิทธิ์ในที่ดินดังกล่าวนั้น  ดังนั้น  ก่อนที่ผู้ได้กรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์โดยการครอบครองปรปักษ์จะมาขอจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่  ผู้นั้นจะต้องยื่นคำร้องขอต่อศาลเพื่อให้ศาลมีคำสั่งแสดงว่าตนได้กรรมสิทธิ์โดยการครอบครองตามมาตรา   ๑๓๘๒   แล้วจึงนำคำสั่งหรือคำพิพากษาของศาลอันถึงที่สุดมาแสดงต่อพนักงานเจ้าหน้าที่   เพื่อขอจดทะเบียนลงชื่อตนเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์โดยการครอบครองปรปักษ์ต่อไป

หลักฐานที่จะต้องนำมาแสดงต่อพนักงานเจ้าหน้าที่  เพื่อขอจดทะเบียนประเภทได้มาโดยการ   ครอบครองปรปักษ์  ได้แก่

-     คำสั่งหรือคำพิพากษาอันถึงที่สุด  ที่แสดงว่าผู้ขอได้กรรมสิทธิ์โดยการครอบครอง

-     บัตรประจำตัว  สำเนาทะเบียนบ้าน

-     โฉนดที่ดินฉบับเจ้าของที่ดิน

กรณีไม่ได้โฉนดที่ดินมาจดทะเบียน        กรณีผู้ขอไม่สามารถนำโฉนดที่ดินฉบับเจ้าของ

ที่ดินมาแสดงต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ได้  ตามข้อ  ๑๗ (แห่งกฎกระทรวง  ฉบับที่  ๔๓ (.. ๒๕๓๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน  พ.. ๒๔๙๗  ให้ถือว่าโฉนดที่ดินสูญหาย  ให้เจ้าพนักงานที่ดินออกใบแทนโฉนดที่ดินแล้วดำเนินการจดทะเบียนตามควรแก่กรณี  ในกรณีนี้โฉนดที่ดินเดิมเป็นอันใช้ไม่ได้ต่อไป    

            ค่าใช้จ่ายในการจดทะเบียนประเภทได้มาโดยการครอบครอง

               -    ค่าคำขอแปลงละ  ๕  บาท

  -    ค่าธรรมเนียมตามราคาประเมินของทางราชการ  ร้อยละ  ๒

  -    ค่าอากรแสตมป์  ไม่เสีย

  -    ค่าภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาหัก ณ ที่จ่าย  ไม่อยู่ในบังคับที่ต้องเสีย  ณ  ที่จ่ายตอน

จดทะเบียนได้มา ตามคำสั่งกรมสรรพากร ที่ ป.๑๐๐/๒๕๔๓  ลงวันที่ ๒๔  พฤศจิกายน ๒๕๔๓ 

ข้อ  ๑๐ (แต่อสังหาริมทรัพย์ที่ได้เป็นกรรมสิทธิ์โดยการครอบครองปรปักษ์เป็นเงินได้พึงประเมินตามมาตรา  ๓๙  แห่งประมวลรัษฎากรของผู้ได้มาซึ่งกรรมสิทธิ์  ซึ่งจะต้องนำมาคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาตามปกติ     

-     ค่าภาษีธุรกิจเฉพาะ  ไม่เสีย  เนื่องจากการได้กรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์โดยการครอบครอง

ปรปักษ์  ตามมาตรา  ๑๓๘๒  แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์  ยังถือไม่ได้ว่าเป็นการขายตามมาตรา

๙๑/(แห่งประมวลรัษฎากร  เจ้าของกรรมสิทธิ์เดิมจึงไม่ใช่ผู้ขายอสังหาริมทรัพย์  ทั้งนี้  ตามหนังสือกรมสรรพากร  ด่วนที่สุด  ที่  กค  ๐๘๑๑/๐๐๐๘๑  ลงวันที่  ๖  มกราคม  ๒๕๔๒  ข้อ  ๑ (

            ค่าใช้จ่ายกรณีจดทะเบียนประเภทได้มาโดยการครอบครองแล้วจะจดทะเบียนขายอสังหาริมทรัพย์นั้นต่อไป  ในขั้นตอนการจดทะเบียนขายต่อไปเสียค่าใช้จ่าย  ดังนี้

               -    ค่าคำขอแปลงละ  ๕  บาท

   -    ค่าธรรมเนียมตามราคาประเมินของทางราชการ  ร้อยละ  ๒

   -          ค่าอากรแสตมป์ใบรับ  ร้อยละ  ๐.๕  (๕๐  สตางค์จากราคาประเมินของทางราชการ

หรือจำนวนทุนทรัพย์ที่ผู้ขอแสดง  แล้วแต่ราคาใดสูงกว่า

   -   ค่าภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา  หัก ณ ที่จ่าย  เสียตามปกติโดยนับจำนวนปีถือครองตั้งแต่

ปีที่ได้กรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์  (ปีที่ได้กรรมสิทธิ์โดยการครอบครอง  มิใช่ปีที่จดทะเบียนได้มา

โดยการครอบครองจนถึงปีที่จดทะเบียนขายอสังหาริมทรัพย์ที่ได้มานั้นต่อไป  (คำสั่งกรมสรรพากร ที่ ป.๑๐๐/๒๕๔๓  ลงวันที่  ๒๔  พฤศจิกายน  ๒๕๔๓  ข้อ  ๖

   -   ค่าภาษีธุรกิจเฉพาะ เสียหากอยู่ในหลักเกณฑ์ที่ต้องเสีย  โดย  “การนับระยะเวลาการ

ได้มาในเรื่องของภาษีธุรกิจเฉพาะ  ให้เริ่มนับระยะเวลาตั้งแต่วันที่ได้มาจนถึงวันโอนกรรมสิทธิ์  และ “วันที่ได้มา”  ได้แก่วันที่จดทะเบียนรับโอนกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองในอสังหาริมทรัพย์  (หนังสือกรมสรรพากร  ด่วนที่สุด  ที่  กค  ๐๘๑๑/๐๐๐๘๑  ลงวันที่  ๖  มกราคม  ๒๕๔๒)   ดังนั้น  เมื่อจดทะเบียนได้มาโดยการครอบครองอสังหาริมทรัพย์ตามมาตรา  ๑๓๘๒  แล้วจะขายอสังหาริมทรัพย์นั้นต่อไป  การนับระยะเวลาการได้มาเพื่อพิจารณาว่าอยู่ในข่ายที่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะหรือไม่  จึงต้องเริ่มนับจากวันจดทะเบียนได้มาโดยการครอบครอง  จนถึงวันจดทะเบียนขายอสังหาริมทรัพย์นั้นต่อไป  มิใช่เริ่มนับแต่วันที่ได้มาซึ่งกรรมสิทธิ์โดยการครอบครอง   กรณีเสียภาษีธุรกิจเฉพาะแล้วได้รับยกเว้นอากรแสตมป์ใบรับข้างต้ 

การครอบครองปรปักษ์

l      เงื่อนไขการได้มาซึ่งกรรมสิทธิ์โดยการครอบครองปรปักษ์ ม. 1382

l      การเกี่ยวเนื่องคดีอาญา ม. 1383

l      การนับระยะเวลาการครอบครอง ม. 1384

l      การโอนการครอบครอง ม. 1385

l      การใช้อายุความได้สิทธิ ม. 1386

องค์ประกอบของ
การครอบครองปรปักษ์

มาตรา 1382  บุคคลใดครอบครองทรัพย์สินของผู้อื่นไว้โดยความสงบและโดยเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ ถ้าเป็นอสังหาริมทรัพย์ได้ครอบครองติดต่อกันเป็นเวลาสิบปี ถ้าเป็นสังหาริมทรัพย์ได้ครอบครองติดต่อกันเป็นเวลาห้าปีไซร้ ท่านว่าบุคคลนั้นได้กรรมสิทธิ์

lการครอบครองปรปักษ์ ต้องครบเงื่อนไขตาม ม. 1382 จึงจะได้กรรมสิทธิ์

1. การครอบครอง

2. ทรัพย์สินของผู้อื่น

3. โดยสงบ เปิดเผย เจตนาเป็นเจ้าของ 

4. ระยะเวลา อสังหาฯ – 10 ปี, สังหาฯ – 5 ปี

ผล บุคคลนั้นได้ไปซึ่งกรรมสิทธิ์

ข้อพิจารณาเกี่ยวกับตัวทรัพย์สินก่อนการอ้างการครอบครองปรปักษ์

1. ทรัพย์นั้น ต้องสามารถมีกรรมสิทธิ์ได้

ทรัพย์ที่มีกรรมสิทธิ์ได้เสมอ คือสังหาริมทรัพย์

ส่วนอสังหาริมทรัพย์นั้น ขึ้นอยู่บนที่ดิน ที่ดินนั้นอาจแยกได้เป็นที่ดินอันมีกรรมสิทธิ์ได้ หมายถึงที่ดินซึ่งมีโฉนดที่ดิน/โฉนดแผนที่/โฉนดตราจอง/ตราจองที่ตราว่าได้ทำประโยชน์แล้ว/ที่บ้านที่สวนตามบทกฎหมายเบ็ดเสร็จ บทที่ 42

(ดังนั้น การครอบครองที่ดินมือเปล่า แม้นานเพียงใด ก็ไม่อาจได้มาซึ่งกรรมสิทธิ์)

 

2. ทรัพย์สินที่มีกฎหมายบัญญัติไว้เป็นพิเศษ เช่น เครื่องหมายการค้า ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร ไม่อาจอ้างการครอบครองปรปักษ์ได้ (ฏีกา 677/32, 9544/42, 846/34 )

เนื่องจากทรัพย์สินเหล่านี้มีลักษณะพิเศษ ต่างไปจากอสังหาฯหรือสังหาฯ (กลับไปดูความหมายของสังหาฯ สังเกตประกอบกับหุ้นส่วน ที่มีการตีความว่าเป็นสังหาฯ อาจครอบครองปรปักษ์ได้)

3. เงินตรา ไม่อาจอ้างการครอบครองปรปักษ์ได้

เงินที่ได้ชำระหนี้ เป็นกรรมสิทธิ์ของเจ้าหนี้ทันที่ ต่อมาเมื่อมีการยกเลิกสัญญา เจ้าหนี้ต้องคืน จะอ้างว่าครอบครองปรปักษ์ไม่ได้ (ฎีกา 3534/46)

4. สาธารณสมบัติของแผ่นดิน (ม.1304) ไม่อาจยกอายุความขึ้นต่อสู้ได้ ม. 1306

องค์ประกอบของการครอบครองปรปักษ์
1. การครอบครอง

lพิจารณาโดยพฤติการณ์ เหมือนกับการเข้ายึดถือ ว่าถึงขนาดที่จะอ้างได้ว่าเป็นการเข้าครอบครองทรัพย์นั้นแล้ว (รวมถึงการมีผู้อื่นถือครอบไว้แทน ด้วย)

lกรณีเป็นสังหาริมทรัพย์ คือ การเข้าถือเอาทรัพย์นั้นไว้กับตน

lกรณีเป็นอสังหาริมทรัพย์ อย่างไรจึงถือว่าได้เข้าครอบครอง

การสร้างสิ่งก่อสร้างเอนเข้าไปในที่ดินของผู้อื่น ไม่ถือเป็นการครอบครอง อ้างการครอบครองปรปักษ์ไม่ได้

องค์ประกอบของการครอบครองปรปักษ์
2. ทรัพย์สินของผู้อื่น

lการครอบครองปรปักษ์นั้น จะต้องเป็นทรัพย์สินของผู้อื่น

lการครอบครองทรัพย์สินที่ตนเป็นเจ้าของร่วมนั้น ไม่อาจอ้างการครอบครองปรปักษ์ได้

lการเป็นทรัพย์ของผู้อื่นนี้ เป็นไปตามข้อเท็จจริง

lเจตนาของผู้ครอบครอง ไม่ถือเป็นข้อสำคัญ

เช่น การเข้าครอบครองนั้น ผู้ครอบครองไม่รู้ว่าเป็นทรัพย์สินของผู้อื่น เข้าใจว่าเป็นทรัพย์สินของตนเอง

ไม่จำเป็นต้องพิจารณาว่าสุจริตหรือไม่

องค์ประกอบของการครอบครองปรปักษ์
3. โดยสงบ เปิดเผย เจตนาเป็นเจ้าของ

lโดยสงบ หมายถึง ต้องไม่มีการโต้แย้ง ฟ้องร้อง ดำเนินการให้ผู้ครอบครองไม่อาจครอบครองทรัพย์นั้นได้อย่างปกติ

 เช่น การแจ้งความ การฟ้องขับไล่ การหวงห้ามกันและกัน การไปแจ้งต่อทางการเช่น อำเภอ

แต่การโต้เถียงกัน ยังไม่ถือว่า “ไม่สงบ”

lโดยเปิดเผย



การครอบครองปรปักษ์article

lการครอบครองปรปักษ์ ต้องครบเงื่อนไขตาม ม. 1382 จึงจะได้กรรมสิทธิ์

1. การครอบครอง

2. ทรัพย์สินของผู้อื่น

3. โดยสงบ เปิดเผย เจตนาเป็นเจ้าของ 

หน้า 1/1
1
[Go to top]



Copyright © 2010 All Rights Reserved.