ReadyPlanet.com
dot dot
dot
รายการ
dot
bulletปรึกษากฎหมาย
bulletสนับสนุนเวป
dot
ประมวลกฏหมาย
dot
bulletบรรพ 1 ความเบื้องต้น
bulletบรรพ 2 สัญญา-หนี้-ละเมิด
bulletบรรพ 3 เอกเทศสัญญา
bulletบรรพ 4 ที่ดินและทรัพย์สิน
bulletบรรพ 5 ครอบครัว
bulletบรรพ 6 มรดก
bulletกฎหมายอาญา
bulletกฏหมายสัญชาติ
bulletกฏหมายแรงงาน
bulletกฏหมายล้มละลาย
dot
Linkกฏหมาย
dot
bulletศาลยุติธรรม
bulletเนติบัณฑิต
bulletสภาทนายความ
bulletกรมบังคับคดี
bulletศาลปกครอง
dot
Linkทั่วไป
dot
bulletทีวี/ภาพยนต์
bulletคุ้มครองผู้บริโภค
bulletกรุงเทพมหานคร
bulletแผนที่กรุงเทพ
bulletค้นคนจากโทรศัพท์
bulletหนังสือพิมพ์
bulletGoogle




การครอบครองปรปักษ์ article

การครอบครองปรปักษ์

l      เงื่อนไขการได้มาซึ่งกรรมสิทธิ์โดยการครอบครองปรปักษ์ ม. 1382

l      การเกี่ยวเนื่องคดีอาญา ม. 1383

l      การนับระยะเวลาการครอบครอง ม. 1384

l      การโอนการครอบครอง ม. 1385

l      การใช้อายุความได้สิทธิ ม. 1386

องค์ประกอบของ
การครอบครองปรปักษ์

มาตรา 1382  บุคคลใดครอบครองทรัพย์สินของผู้อื่นไว้โดยความสงบและโดยเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ ถ้าเป็นอสังหาริมทรัพย์ได้ครอบครองติดต่อกันเป็นเวลาสิบปี ถ้าเป็นสังหาริมทรัพย์ได้ครอบครองติดต่อกันเป็นเวลาห้าปีไซร้ ท่านว่าบุคคลนั้นได้กรรมสิทธิ์

lการครอบครองปรปักษ์ ต้องครบเงื่อนไขตาม ม. 1382 จึงจะได้กรรมสิทธิ์

1. การครอบครอง

2. ทรัพย์สินของผู้อื่น

3. โดยสงบ เปิดเผย เจตนาเป็นเจ้าของ 

4. ระยะเวลา อสังหาฯ – 10 ปี, สังหาฯ – 5 ปี

ผล บุคคลนั้นได้ไปซึ่งกรรมสิทธิ์

ข้อพิจารณาเกี่ยวกับตัวทรัพย์สินก่อนการอ้างการครอบครองปรปักษ์

1. ทรัพย์นั้น ต้องสามารถมีกรรมสิทธิ์ได้

ทรัพย์ที่มีกรรมสิทธิ์ได้เสมอ คือสังหาริมทรัพย์

ส่วนอสังหาริมทรัพย์นั้น ขึ้นอยู่บนที่ดิน ที่ดินนั้นอาจแยกได้เป็นที่ดินอันมีกรรมสิทธิ์ได้ หมายถึงที่ดินซึ่งมีโฉนดที่ดิน/โฉนดแผนที่/โฉนดตราจอง/ตราจองที่ตราว่าได้ทำประโยชน์แล้ว/ที่บ้านที่สวนตามบทกฎหมายเบ็ดเสร็จ บทที่ 42

(ดังนั้น การครอบครองที่ดินมือเปล่า แม้นานเพียงใด ก็ไม่อาจได้มาซึ่งกรรมสิทธิ์)

 

2. ทรัพย์สินที่มีกฎหมายบัญญัติไว้เป็นพิเศษ เช่น เครื่องหมายการค้า ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร ไม่อาจอ้างการครอบครองปรปักษ์ได้ (ฏีกา 677/32, 9544/42, 846/34 )

เนื่องจากทรัพย์สินเหล่านี้มีลักษณะพิเศษ ต่างไปจากอสังหาฯหรือสังหาฯ (กลับไปดูความหมายของสังหาฯ สังเกตประกอบกับหุ้นส่วน ที่มีการตีความว่าเป็นสังหาฯ อาจครอบครองปรปักษ์ได้)

3. เงินตรา ไม่อาจอ้างการครอบครองปรปักษ์ได้

เงินที่ได้ชำระหนี้ เป็นกรรมสิทธิ์ของเจ้าหนี้ทันที่ ต่อมาเมื่อมีการยกเลิกสัญญา เจ้าหนี้ต้องคืน จะอ้างว่าครอบครองปรปักษ์ไม่ได้ (ฎีกา 3534/46)

4. สาธารณสมบัติของแผ่นดิน (ม.1304) ไม่อาจยกอายุความขึ้นต่อสู้ได้ ม. 1306

องค์ประกอบของการครอบครองปรปักษ์
1. การครอบครอง

lพิจารณาโดยพฤติการณ์ เหมือนกับการเข้ายึดถือ ว่าถึงขนาดที่จะอ้างได้ว่าเป็นการเข้าครอบครองทรัพย์นั้นแล้ว (รวมถึงการมีผู้อื่นถือครอบไว้แทน ด้วย)

lกรณีเป็นสังหาริมทรัพย์ คือ การเข้าถือเอาทรัพย์นั้นไว้กับตน

lกรณีเป็นอสังหาริมทรัพย์ อย่างไรจึงถือว่าได้เข้าครอบครอง

การสร้างสิ่งก่อสร้างเอนเข้าไปในที่ดินของผู้อื่น ไม่ถือเป็นการครอบครอง อ้างการครอบครองปรปักษ์ไม่ได้

องค์ประกอบของการครอบครองปรปักษ์
2. ทรัพย์สินของผู้อื่น

lการครอบครองปรปักษ์นั้น จะต้องเป็นทรัพย์สินของผู้อื่น

lการครอบครองทรัพย์สินที่ตนเป็นเจ้าของร่วมนั้น ไม่อาจอ้างการครอบครองปรปักษ์ได้

lการเป็นทรัพย์ของผู้อื่นนี้ เป็นไปตามข้อเท็จจริง

lเจตนาของผู้ครอบครอง ไม่ถือเป็นข้อสำคัญ

เช่น การเข้าครอบครองนั้น ผู้ครอบครองไม่รู้ว่าเป็นทรัพย์สินของผู้อื่น เข้าใจว่าเป็นทรัพย์สินของตนเอง

ไม่จำเป็นต้องพิจารณาว่าสุจริตหรือไม่

องค์ประกอบของการครอบครองปรปักษ์
3. โดยสงบ เปิดเผย เจตนาเป็นเจ้าของ

lโดยสงบ หมายถึง ต้องไม่มีการโต้แย้ง ฟ้องร้อง ดำเนินการให้ผู้ครอบครองไม่อาจครอบครองทรัพย์นั้นได้อย่างปกติ

 เช่น การแจ้งความ การฟ้องขับไล่ การหวงห้ามกันและกัน การไปแจ้งต่อทางการเช่น อำเภอ

แต่การโต้เถียงกัน ยังไม่ถือว่า “ไม่สงบ”

lโดยเปิดเผย หมายถึง ต้องไม่มีการปิดบังอำพราง หรือซ่อนเร้นการเข้ายึดถือ

lด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ การครอบครองนั้นต้องมีเจตนาเป็นเจ้าของทรัพย์นั้นด้วย

 

องค์ประกอบของการครอบครองปรปักษ์
3. โดยสงบ เปิดเผย เจตนาเป็นเจ้าของ

lการจะเป็นครอบครองปรปักษ์ได้ ต้องเจตนาเป็นปฏิปักษ์ต่อความเป็นเจ้าของ ของผู้มีกรรมสิทธิ์นั้น

lดังนั้น การครอบครองแทน/ การเป็นเจ้าของรวม/ ผู้เช่า/ ผู้ดูแลแทน/ผู้ครอบครองทรัพย์เนื่องมาจากนิติกรรม เช่น จำนอง จำนำ สัญญาจะซื้อจะขาย / ผู้อาศัย

lไม่อาจอ้างการครอบครองปรปักษ์ได้ แม้ว่าจะครอบครองนานเท่าใดก็ตาม

lเพราะ ถือว่าเป็นการครอบครองโดยอาศัยสิทธิของเจ้าของทรัพย์นั้น

lการจะเปลี่ยนเจตนาการยึดถือ ว่าจะไม่ทำการยึดถือไว้แทนผู้เป็นเจ้าของ จะต้องแสดง/ส่งการเปลี่ยนเจตนานั้นไปยังเจ้าของ จึงจะเริ่มนับระยะเวลา

องค์ประกอบของการครอบครองปรปักษ์
4. ระยะเวลาในการครอบครอง

lต้องครอบครองติดต่อกัน

หากเป็นอสังหาริมทรัพย์ 10 ปี

หากเป็นสังหาริมทรัพย์ 5 ปี

lจะเริ่มนับระยะเวลาได้ ต่อเมื่อครอบครองครบองค์ประกอบข้างต้นแล้ว

การนับระยะเวลา เมื่อมีความเกี่ยวเนื่องกับความผิดทางอาญา

    มาตรา 1383  ทรัพย์สินอันได้มาโดยการกระทำผิดนั้น ท่านว่าผู้กระทำผิดหรือผู้รับโอนไม่สุจริตจะได้กรรมสิทธิ์โดยอายุความก็แต่เมื่อพ้นกำหนดอายุความอาญา หรือพ้นเวลาที่กำหนดไว้ในมาตราก่อน ถ้ากำหนดไหนยาวกว่า ท่านให้ใช้กำหนดนั้น

lจะเข้าเงื่อนไขตาม มาตรานี้ ต่อเมื่อเป็นการได้มาโดยการกระทำผิด และผู้อ้างการครอบครองปรปักษ์นั้นเป็นผู้กระทำความผิดหรือผู้รับโอนที่ไม่สุจริต

lหากทรัพย์นั้นได้มาโดยการกระทำความผิด เช่น ยักยอก ลักทรัพย์ ชิงทรัพย์ ปล้นทรัพย์ กรรโชกทรัพย์ บุกรุก

การนับระยะเวลา เมื่อมีความเกี่ยวเนื่องกับความผิดทางอาญา

lผู้กระทำความผิด หรือผู้รับโอนที่ไม่สุจริต (หมายความว่า หากผู้รับโอนที่สุจริต – ไม่รู้ว่าเป็นทรัพย์ที่ได้มาจากการกระทำความผิด ไม่เข้า ม. 1383 นี้)

lอายุความอันไหนยาวกว่าให้ใช้อันนั้น

lอายุความใน ปอ. ม.95

lตย. ลักทรัพย์ เป็นความผิดตาม ม. 334 ปอ. โทษจำคุกไม่เกินสามปี ตาม ม. 95 ปอ. กำหนดอายุความไว้ 10 ปี สำหรับโทษจำคุก หนึ่งปีถึงเจ็ดปี ดังนั้น การลักทรัพย์ อายุความอาญา 10 ปี ยาวกว่าการได้มาตาม ม. 1382 คือ 5 ปี ดังนั้นต้องครอบครองติดต่อกัน 10 ปี จึงจะได้กรรมสิทธิ์

การนับระยะเวลา เมื่อมีความเกี่ยวเนื่องกับความผิดทางอาญา

lตย. บุกรุก เป็นความผิดตาม ม. 362 ปอ. โทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี ตาม ม. 95 ปอ. กำหนดอายุความไว้ 5 ปี สำหรับโทษจำคุก ไม่เกินหนึ่งปี ดังนั้น การบุกรุก อายุความอาญา 5 ปี การได้มาตาม ม. 1382 ยาวกว่าคือ 10 ปี ดังนั้นต้องครอบครองติดต่อกัน 10 ปี จึงจะได้กรรมสิทธิ์ในที่ดินนั้น

การนับระยะเวลาต่อเนื่อง

    มาตรา 1384  ถ้าผู้ครอบครองขาดยึดถือทรัพย์สินโดยไม่สมัครและได้คืนภายในเวลาปีหนึ่งนับตั้งแต่วันขาดยึดถือหรือได้คืนโดยฟ้องคดีภายในกำหนดนั้นไซร้ ท่านมิให้ถือว่าการครอบครองสะดุดหยุดลง

lเมื่อเกิดเหตุการณ์ใน 2 กรณี คือ

ก. ขาดการยึดถือโดยไม่สมัครและได้คืนมาภายใน 1 ปี

ข. ขาดการยึดถือโดยไม่สมัครและฟ้องเรียกการครอบครองคืนมาภายใน 1 ปี

lจะถือว่าการครอบครองนั้นไม่ได้สะดุดหยุดลง

lการใช้ระยะเวลาครอบครองปรปักษ์ ต้องใช้ ม. 1384 จะอ้างม.1377 ขึ้นตัด ม. 1384 ไม่ได้

การโอนการครอบครอง

    มาตรา 1385  ถ้าโอนการครอบครองแก่กัน ผู้รับโอนจะนับเวลาซึ่งผู้โอนครอบครองอยู่ก่อนนั้นรวมเข้ากับเวลาครอบครองของตนก็ได้ ถ้าผู้รับโอนนับรวมเช่นนั้น และถ้ามีข้อบกพร่องในระหว่างครอบครองของผู้โอนไซร้ ท่านว่าข้อบกพร่องนั้นอาจยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ผู้รับโอนได้

lผู้ครอบครองปรปักษ์ อาจโอนการครอบครองและผู้รับโอนสามารถเลือกที่จะนับระยะเวลาการครอบครอง

lต้องเป็นการโอน เช่น การส่งมอบการครอบครอง การทำนิติกรรม ซื้อขายแลกเปลี่ยนให้ หรือมรดก

lต้องไม่ใช่การสละการครอบครอง หรือการแย่งการครอบครอง

การโอนการครอบครอง

lการโอนหลังจากการได้มาซึ่งการครอบครองปรปักษ์จนได้กรรมสิทธิ์แล้ว ถือว่าเป็นการโอนกรรมสิทธิ์(อยู่ภายใต้ม. 1299 วรรค 2) ไม่ใช่เพียงโอนสิทธิครอบครองเท่านั้น

lข้อพกพร่องของผู้โอน เช่น มีการขาดการครอบครอง ผู้รับโอนจะได้ไปโดยนับระยะเวลาหลังจากผู้โอนนั้นเข้าครอบครองครั้งที่สอง

lในการนับระยะเวลาครอบครองและการโอน พิจารณาด้านผู้ครอบครองปรปักษ์เท่านั้น

ส่วนด้านผู้มีกรรมสิทธิ์อาจโอนเปลี่ยนมือไปอย่างไร อยู่ภายใต้ ม. 1299 วรรค 2 คือ หากเป็นบุคคลภายนอก ผู้สุจริต เสียค่าตอบแทน และจดทะเบียน ต้องนับระยะเวลาครอบครองปรปักษ์ใหม่

การใช้อายุความ

     มาตรา 1386  บทบัญญัติว่าด้วยอายุความในประมวลกฎหมายนี้ท่านให้ใช้บังคับในเรื่องอายุความได้สิทธิอันกล่าวไว้ในลักษณะนี้โดยอนุโลม

lในหลักกฎหมายเรื่องอายุความ อยู่ในม. 193/7 ถึง ม. 193/29 นำมาใช้กับ เรื่องอายุความได้สิทธิ ในม. 1382 และ 1383 โดยเฉพาะในเรื่องอายุความสะดุดหยุดลงท่านั้น




ครอบครองปรปักษ์




Copyright © 2010 All Rights Reserved.